Richtlijnen voor een veilig en integer sportkamp

Richtlijnen voor een veilig en integer sportkamp

Sportkampen en stages zijn een fantastische manier voor kinderen en jongeren om hun vakantie door te brengen: ze leren nieuwe sporten, maken vrienden en hebben plezier. Zorg dus voor een veilig sportklimaat, zodat grensoverschrijdend gedrag het plezier niet in de weg staat. In dit artikel vind je praktische richtlijnen om als organisatie preventief aan de slag te gaan.

Korte samenvatting: de basisprincipes

  • Screen begeleiders vooraf: vraag een uittreksel uit het strafregister, check referenties en voer een persoonlijk gesprek
  • Maak afspraken duidelijk: stel een gedragscode op voor begeleiders en deelnemers, en bespreek die vooraf
  • Breng risico’s in kaart: bekijk waar er veiligheidsrisico’s zijn en hoe je die beperkt
  • Stappenplan voor incidenten: zorg dat begeleiders weten wat ze moeten doen bij grensoverschrijdend gedrag
  • API’s (Aanspreekpersoon Integriteit): wijs minstens één aanspreekpunt aan per kamp en geef hun contactgegevens door aan jongeren en ouders

De risicofactoren voor grensoverschrijdend gedrag op sportkampen

Een aantal risicofactoren zijn specifiek gelinkt aan kampen met overnachting. Andere risicofactoren gelden zowel voor kampen met als zonder overnachting (externaatkampen). We zetten deze even op een rijtje:

  1. Gelegenheden
    Op kampen, zeker met overnachting, brengen begeleiders en jongeren veel tijd samen. Dat vergroot de kans op incidenten: begeleiders die te pas en te onpas op de slaapkamer komen, jongeren die stiekem ’s nachts op de slaapkamer afspreken, privacy inbreuken tijdens de douchemomenten, naaktfoto’s nemen op de slaapkamer, pestgedrag, dopen, …

  2. Intense relaties tussen sportbegeleiders en jongeren
    Snelle vertrouwensbanden zijn positief, maar kunnen ook misbruikt worden.

  3. Negatieve groepsdynamiek
    Een slechte sfeer kan leiden tot pesten of ander grensoverschrijdend gedrag.

  4. Te weinig toezicht of structuur
    Onvoldoende begeleiding of slechte planning verhoogt risico’s. Ook een gebrek aan structuur kan risico's inhouden. Zo zorgt onvoldoende nachtrust voor meer risico's op blessures, maar ook conflicten.

  5. Onvoldoende opgeleide of jonge begeleiders
    Pedagogische kennis en ervaring zijn cruciaal voor een veilig sportklimaat. Wat motiveert de trainers? Zijn ze gemotiveerd om kinderen meer te doen bewegen of willen ze alleen iets bijverdienen?

  6. Alcohol- en drugsgebruik
    Volgerns de wet mogen minderjarigen vanaf 16 jaar alcohol drinken op een kamp. Duidelijke afspraken zijn nodig, zowel voor jongeren als begeleiders. Vaak gebeuren incidenten van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag op momenten waarop er alcohol of andere middelen worden gebruikt.

  7. Gemengde leeftijdsgroepen op één kamp
    Verschil in ontwikkelingsniveau kan risico’s geven. Oudere kinderen kunnen jongere kinderen bijvoorbeeld aanzetten tot bepaald gedrag waar ze volgens hun ontwikkelingsniveau niet klaar voor zijn.

  8. Diversiteit van deelnemers
    Houd rekening met verschillende achtergronden, leer- of gedragsstoornissen, sportniveau, socio-economische verschillen… Kinderen die door hun ouders ‘gedumpt’ worden op kamp, hoe ga je daarmee om als begeleider?

We willen dat iedereen sport zorgeloos kan beleven. Als kenniscentrum willen we de sportsector (van recreatieve sporter tot topatleet, van mens tot organisatie) informeren, sensibiliseren en actief ondersteunen op het vlak van ethiek en gezondheid.

Naar overzicht

Conclusie

De aandacht voor integriteit en een veilig sportklimaat gaat dus verder dan een uittreksel uit het strafregister en het brandveiligheidsattest van je accommodatie.

Gedragscodes, veiligheidsdraaiboeken, risicoanalyses, ... Er komt wel wat bij kijken.

Door de jaren heen doe je ervaringen op. Die neem je op in je voorbereidende documenten. Zo worden het gedragen documenten, vol met praktijkvoorbeelden en tips.

Informeer, verwoord standpunten duidelijk. Reageer vooral consequent en alert als je op kampbezoek bent en zaken opmerkt of verneemt.

Maar onthoud: jij bent een luisterend oor, een raadgever en pas in laatste instantie een controleur. Zo win je vertrouwen en kan je vlotter anticiperen.

Deze twee handige documenten kunnen je alvast op weg helpen:

Vragen over dit thema?

An De Kock

Kennis en ondersteuning integriteit
an@sportieq.be
09 496 06 16

Ook interessant

Wouter Eraly

Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts

Nick Baelde

Radioloog

Annelies Harnie

Sportarts

Muriel Stubbe

Sportarts, Andere arts-specialist, Andere

Annik Bosmans

Fysisch arts / Revalidatie arts

Peter Claeys

Huisarts, Sportarts

Femke Sermeus

Diëtist, Sportdiëtist

Femke25.jpg

Kristof Ryheul

Sportleraar, Trainer

kristof_small.png

Lianne De Mey

Sportarts

Frederik Deconinck

Bewegingswetenschapper

Hendrik Roobaert

Huisarts, Sportarts

Joke Marlier

Endocrinoloog

Foto_JM.png

Kelly Cauwenbergh

Diëtist, Sportdiëtist, Bewegingsdeskundige

KC_IOC_selfie_vierkant.jpg

Annick Willem

Andere

Annick Willem2.jpg

Raf Coremans

Huisarts, Sportarts

Reinout Van Schuylenbergh

Bewegingswetenschapper, Bewegingsdeskundige, Trainer, Andere

8A29F61D-4682-4B05-98A6-BDA7E62DCD0C.jpeg

Sjors Pietermans

Huisarts, Sportarts

Profielfoto Dokter .jpg

Jolien Vanendert

Diëtist, Sportdiëtist

Johan Roeykens

Kinesitherapeut, Bewegingswetenschapper

Adelheid Steyaert

Sportarts, Fysisch arts / Revalidatie arts

adelfoto.jpg

Leon Ghijselinck

Huisarts, Sportarts

Ellen Buwalda

Kinesitherapeut

2025-04-3 Ellen profiel.jpg

Jasper Van Criekinge

Huisarts, Sportarts

Ria Vanderstraeten

Sportdiëtist

Inge De Ridder

Sportdiëtist

Dirk Devleeschouwer

Huisarts, Sportarts

Luc Peeters

Huisarts, Sportarts

Cedric Arijs

Psycholoog, Sportpsycholoog

Cedric_profielfoto.jpg

Simon Claeys

Huisarts, Sportarts

Screenshot-2025-01-22-at-21.37.18-300x288.jpg

Dorien Meeusen

Diëtist, Sportdiëtist

Dominique Devriese

Kinesitherapeut, Osteopaat

Logo Kine Kachtem.jpg

Lucas Claessens

Huisarts, Sportarts

Jason Coldwell

Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut

Evi Wezenbeek

Sportkinesitherapeut

Ruth Vanderheyden

Diëtist, Sportdiëtist

kopie profielfoto huddle.jpg

Jan Knapen

Kinesitherapeut

foto Jan Knapen.jpg

Eva De Mulder

Podoloog

Jeroen Baele

Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut

Michael Nicasi

Bewegingsdeskundige, Trainer

micheln3 (5).jpg

Steven Pauli

Sportarts, Andere arts-specialist

Florian Borgions

Podoloog

20210405_081109.jpg

Maarten Cox

Sportarts

Dieter De Clercq

Sportarts

Nick Hiltrop

Cardioloog

Mathieu Maroy

Fysisch arts / Revalidatie arts

Bram Debaene

Huisarts, Sportarts

Joost Blontrock

Huisarts, Sportarts

Kris Peeters

Sportarts

feest3.png

Frank De Winter

Sportarts

IMG20251212150816.jpg

Elke Breye

Psycholoog, Sportpsycholoog

Frederik Ponet

Huisarts, Sportarts

Gerda Smets

Huisarts, Sportarts

Jan Notredame

Kinesitherapeut, Sportkinesitherapeut

Peter Muylaert

Huisarts, Sportarts

Peter Lagrou

Sportarts, Andere arts-specialist

Inge Vandenbempt

Huisarts, Sportarts

Leonie Geukens

Fysisch arts / Revalidatie arts

Tine Loos

Kinesitherapeut, Osteopaat

Karl Brack

Gynaecoloog

Wito Leroy

Huisarts, Sportarts

Cielke Snauwaert

Sportdiëtist

Luk Buyse

Huisarts, Sportarts

02022022.jpg

Matthias De Paepe

Kinesitherapeut

Wim Derave

Bewegingswetenschapper

John Roosen

Sportarts, Cardioloog

Guy De Schutter

Sportarts

Michel Wynsberghe

Kinesitherapeut, Trainer

Jonas Docx

Sportarts

Vic Jaidn

Sportdiëtist

Guy Vandenhoven

Sportarts

Vincent Metsers

Huisarts, Sportarts

Frank Pauwels

Sportarts

Frank 2.png

Sam Moustie

Sportarts

Anouk Dieleman

Huisarts, Sportarts