Online pestgedrag in jouw sport: wat nu?
Pestgedrag tussen jongeren kan overal opduiken: in de sportclub, op school, in de jeugdbeweging en ook online. Misschien merk je het als begeleider of vrijwilliger in jouw sportomgeving. Dan kan het best lastig zijn om te weten hoe je daar goed en pedagogisch op reageert. We delen graag heldere tips en concrete handvaten die je daarbij ondersteunen.
Wat is pesten?
Pesten is meer dan een ruzie of wat plagerijen. Bij een ruzie leren kinderen voor zichzelf opkomen, en plagen gebeurt meestal vanuit vriendschap en wederzijds respect. Pesten is iets anders.
We spreken van pesten wanneer iemand herhaaldelijk negatief wordt behandeld. Met gedrag dat vijandig, vernederend of intimiderend is. Het gebeurt met de bedoeling om te kwetsen en speelt zich af binnen een ongelijke machtsrelatie. De pester staat sterker dan degene die gepest wordt. Vaak heeft dat gedrag ook een sociale functie: de pester probeert diens status binnen de groep te versterken.
Pas als dezelfde persoon herhaaldelijk doelwit is van pestgedrag, spreken we van pestgedrag.
Wat is het verschil met online pesten?
Pesten kan verschillende vormen aannemen:
- Fysiek
- Verbaal
- Materieel
- Sociaal
- Online
Online pesten heeft dezelfde kenmerken als pesten in het echte leven, maar er komen twee extra elementen bij kijken:
- De afstand is groter: door schermen en anonimiteit worden uitspraken vaak harder en kwetsender
- Ontsnappen is moeilijk: online pesten kan dag en nacht doorgaan, 24/7
Online pesten gebeurt vaak op sociale media, maar ook:
- In chatgroepen
- Tijdens videogames
- Onder reacties bij artikels of video’s
- Via memes (bewerkte beelden met een vaak kwetsende boodschap)
Online pesten tast het zelfbeeld, de mentale gezondheid en het dagelijks functioneren van jongeren ernstig aan.
Vormen van online pesten
Online pesten kan er heel verschillend uitzien:
- Uitsluiting: iemand opzettelijk niet uitnodigen voor online groepen of activiteiten
- Belediging: iemand online uitschelden of vernederen
- Belachelijk maken: gênante foto’s of video’s van iemand delen zonder toestemming
- Beschadiging: iemands online reputatie of accounts bewust schaden
- Nadoen: zich online voordoen als iemand anders om die persoon in verlegenheid te brengen of schade te berokkenen
- Bedreigen: iemand online bang maken of afpersen
- Haatspraak: online kwetsende dingen zeggen over bijvoorbeeld de afkomst, huidskleur, het geloof of gender van een persoon of groep mensen
- Grensoverschrijdende sexting: intieme beelden van zichzelf of iemand anders delen zonder toestemming
Er wordt online gepest in mijn sport. Wat kan ik doen?
Als begeleider of vrijwilliger kan je daarmee geconfronteerd worden. Een jongere vertrouwt je misschien iets toe. Of je merkt het zelf op in sportgerelateerde chatgroepen. Soms trekken ouders aan de alarmbel.
Wat je rol ook is: het belangrijkste is dat je reageert. Niet ingrijpen betekent onbedoeld kiezen voor de kant van degene die pest. Door wél te reageren, geef je een krachtig signaal:
- aan de gepeste: 'Ik zie je. Je staat er niet alleen voor.'
- aan de pester en de groep: 'Dit gedrag is niet oké.'
Wat kan je concreet doen?
1. Ga in gesprek met de jongere die gepest wordt
Voel je je onzeker of sta je er liever niet alleen voor? Dan kan je de Aanspreekpersoon Integriteit (API) van je sportorganisatie inschakelen.
In dit gesprek luister je vooral en stel je open vragen, zoals:
- Wat is er precies gebeurd? Wanneer begon het? Hoe vaak gebeurt het?
- Hoe is dat voor jou? Wat helpt je om het vol te houden? Wat geeft je steun?
- Aan wie vertelde je het al? Heeft iemand al iets ondernomen?
- Wat is voor jou belangrijk? Wat moet veranderen? Hoe wil je dat het wordt?
- Wat is daarvoor nodig? Wat kan je daarbij helpen
2. Maak samen met de jongere duidelijke afspraken over de volgende stappen
Bespreek samen welke stappen gezet worden. Informeer de jongere altijd over wat je doet.
Er zijn twee mogelijke aanpakken:
- De niet-confronterende aanpak
Je vertrekt vanuit het gevoel van het slachtoffer en zoekt samen met de groep naar oplossingen zodat het slachtoffer zich weer goed voelt in de groep. De focus ligt op herstel en op wat nodig is zodat het slachtoffer zich weer veilig voelt. Niet op schuld- of schaamtegevoel.
De No Blame-methode kan hierbij helpen. - De confronterende aanpak
Je spreekt de pester(s) rechtstreeks aan op hun gedrag en de gevolgen ervan. Je maakt ook afspraken over welk gedrag wel oké is. Als het slachtoffer dit wil en er schuldinzicht is bij de pester(s), kan je een herstelgesprek organiseren.
Meer info over wanneer je welke aanpak gebruikt, vind je op allesoverpesten.be.
Hulp inschakelen mag altijd
Heb je extra hulp nodig of wil je graag even afstemmen over jouw aanpak? Dan kan je terecht bij:
- de Aanspreekpersoon Integriteit van je sportclub, sportfederatie of sportdienst
- Child Focus bij het delen van naaktbeelden
- de politie bij strafbaar gedrag
De beste aanpak? Preventie
Voorkomen is beter dan genezen. Ook bij pesten.
Wil je binnen jouw sportorganisatie actief werk maken van een Wij Pestvrij-beleid? Dan kan je aan de slag met de Wij Pestvrij toolkit.
Met tien duidelijke bouwstenen bouw je stap voor stap een eigen antipestbeleid uit. Volledig gratis. Inclusief handleiding, opdrachten, checklist en communicatiemateriaal.
Ontdek alles op www.wijpestvrij.be
