Genderbewust communiceren? Zo doe je dat
Je wil inclusiever zijn. Top! Maar hoe begin je daaraan? Genderbewust communiceren is een goed begin. Want taal kan mensen (onbewust) uitsluiten. Met kleine aanpassingen in je taal, kan je iedereen zich echt welkom laten voelen. Maar zorg dat die inclusieve mindset ook op het sportterrein en in de kleedkamers voelbaar is. Reageer op discriminatie én zorg voor een fijne sfeer.
Dit advies kwam tot stand in samenwerking met RoSa vzw.
Waarom 'genderbewust'?
Je merkte het misschien al: we gebruiken het woord genderbewust en niet genderneutraal.
Omdat mensen niet neutraal zijn. Er zijn verschillen tussen mannen en vrouwen, ook in de sport. Het gaat dus om gelijkwaardigheid, eerder dan om gelijkheid. Dat betekent dat je rekening houdt met die verschillen, zonder je erop blind te staren.
Zo hou je rekening met verschillen
Dat kan heel concreet, door bijvoorbeeld aandacht te hebben voor de menstruatiecyclus bij trainingsintensiteit.
Maar ook in je taalgebruik. Genderbewust communiceren betekent inzetten op het doorbreken van stereotypen en rolpatronen.
Belangrijk: genderbewust communiceren gaat niet alleen over taalgebruik, maar ook over welke beelden je gebruikt en wie je wanneer en waarover aan het woord laat. Tijd om je vrouwelijke scheidsrechter eens in de kijker te zetten?
Genderneutraal? Dat versterk vaak heersende stereotypen
Sport is nog altijd erg mannelijk. Genderneutrale taal kan onbewust de mannelijke norm versterken.
De 'nationale voetbalploeg' is een genderneutrale term, maar de meeste mensen zullen toch vooral aan de Rode Duivels denken en pas in tweede instantie aan de Red Flames (zie je wel). Want in voetbal zijn mannen nog steeds de norm.
Je hebt gelijk. Bij het basketbal zal het dan weer omgekeerd zijn. Omdat de vrouwelijke nationale basketbalploeg zo goede resultaten haalt en veel media-aandacht krijgt, zullen mensen sneller aan de vrouwenploeg denken dan aan de mannenploeg.
Over het algemeen is de associatie tussen sport en mannen toch groter. Denk je aan een scheidsrechter, dan denk je meestal aan een man. Denk je aan een coach, dan is dat beeld ook meestal dat van een man.
Bij genderbewuste communicatie proberen je die stereotypen te doorbreken, zowel via beelden als via taal.
Zo zorg je ervoor dat iedereen binnen de sportorganisatie genderbewust communiceert
Soms hebben we het zelf niet door, maar de woorden en beelden die we gebruiken kunnen anderen het gevoel geven dat ze er minder bij horen. Daarom is het waardevol om stil te staan bij hoe we communiceren.
Geef het goede voorbeeld
Als bestuur kan je hierin het verschil maken door zelf het goede voorbeeld te geven. Werk je aan nieuwe teksten of documenten? Denk dan bewust na over genderbewuste communicatie. Ook als je bestaande documenten aanpast. Neem deze intentie ook op in het huishoudelijk reglement.
Zie het als een leerproces
Het is helemaal oké als je niet alles in één keer kan veranderen. Stap voor stap. Het is een proces, waarin iedereen mag leren en fouten maken. De intentie om het goed te doen is belangrijker dan meteen perfect te zijn.
Bovendien evolueert taal voortdurend: woorden die vandaag inclusief zijn, kunnen binnen enkele jaren anders aanvoelen. Blijf dus nieuwsgierig en bereid om bij te sturen.
Organiseer een infomoment
Wil je inclusie en genderbewuste communicatie breder onder de aandacht brengen in je club? Plan dan eens een infomoment. Moedig je leden aan om zelf ook bewust om te gaan met taal en stereotype uitspraken te vermijden. Roep ook op om altijd te reageren bij discriminatie en dit te melden bij de aanspreekpersoon integriteit van je sportorganisatie.
Zo ga je om met kritiek op genderbewuste communicatie
Het kan gebeuren dat sommige leden kritisch reageren als je kiest voor genderbewuste communicatie. Verandering voelt niet voor iedereen vanzelfdsprekend aan en sommige mensen kunnen zich onzeker of zelfs bedreigd voelen ('mogen we dan niets meer zeggen').
Ga in gesprek
Leg op een rustige manier uit dat je als sportorganisatie iedereen warm wil verwelkomen.
Maak duidelijk dat meer zichtbaarheid en herkenning creëren voor bepaalde groepen niets afneemt van anderen. Het is geen wedstrijd: als iemand zich méér welkom voelt, betekent dat niet dat iemand anders minder welkom is.
Verwijs naar de visie van je organisatie
Verwijs gerust naar de missie en visie van je sportorganisatie. Als daar waarden zoals gelijkwaardigheid, respect en inclusie in staan, is het logisch dat je die ook doortrekt in de manier waarop je communiceert.
Jij bent overtuigd van waar je als organisatie voor staat. Gaat iemand hier niet mee akkoord? Dan past die persoon misschien niet binnen je sportorganisatie.
Zo ondersteun je als lokaal bestuur of sportfederatie je sportclubs
Geef zelf het goede voorbeeld. Hoe meer organisaties genderbewust communiceren, hoe normaler het wordt in onze samenleving. Daardoor krijgen sportclubs ook minder kritiek als ze inzetten op genderbewuste communicatie.
Daarnaast kunnen lokale besturen en sportfederaties tips en vormingen aanbieden om clubs inhoudelijk te ondersteunen.
Door kant-en-klare templates aan te reiken, verlaag je de drempel en help je sportclubs om meteen in de praktijk van genderbewuste communicatie te stappen.
