De balans tussen presteren en je goed voelen: veerkracht in sport
Atleten worden voortdurend geconfronteerd met uitdagingen: blessures, stress, druk. Wat maakt dat de ene atleet daar sterker uitkomt, terwijl een ander vastloopt? Het antwoord ligt vaak in veerkracht. Wat is dat precies? En hoe versterken we het in sport?
Wat is veerkracht NIET?
Veerkracht is geen ‘fixed trait’
Veerkracht is geen talent dat je wel of niet hebt. Het is een vaardigheid. En zoals elke vaardigheid kan je ze trainen.
Veerkracht verandert. Wat vandaag werkt, werkt morgen misschien minder goed. Alles hangt af van de situatie. Hoe je omgaat met dagelijkse stress kan bijvoorbeeld verschillen van hoe je reageert bij grotere tegenslagen.
Veerkracht is niet alleen individueel
Veerkracht is het resultaat van de interactie tussen persoon en omgeving. Ze ontstaat in de wisselwerking tussen atleet en coach, teamgenoten, familie, sportclub …
Veerkracht gaat niet over de afwezigheid of onderdrukking van emoties
Veerkracht betekent niet ‘je vermannen’ of ‘gewoon blijven doorgaan’. Integendeel. Het gaat om je bewustworden van wat je denkt en voelt.
Ook mensen die veerkracht uitoefenen, voelen schaamte, schuld of boosheid. Maar ze kunnen zulke gevoelens beter accepteren en verwerken.
Veerkracht is niet alleen reactief
Veerkracht betekent niet alleen dat je terugveert na een tegenslag, maar ook dat je veranderingen kan doorvoeren voordat ze echt nodig zijn.
In situaties waar de druk hoog ligt, zoals in de sport, is het dus extra belangrijk om veerkracht preventief en proactief te stimuleren.
Wat helpt om veerkracht te versterken?
Volgens onderzoek ontstaat veerkracht uit drie dingen:
- Je persoonlijke vaardigheden
- De manier waarop je naar uitdagingen kijkt
- De omgeving waarin je sport
1. Persoonlijke kwaliteiten
Deze kwaliteiten maken het makkelijker om met druk en tegenslag om te gaan:
Motivatie
Waarom sport je?
Dat kan zijn omdat je graag wint of een doel wil bereiken. Maar ook omdat je plezier haalt uit sporten en bijleren. Beiden zijn belangrijk. Als er maar een gezonde balans is.
Zelfvertrouwen
Veerkracht vraagt dat je vertrouwen in jezelf stabiel blijft. Ook als het even minder gaat.
Je hoeft dus niet voortdurend veel zelfvertrouwen te hebben.
Focus
Atleten die goed kunnen schakelen tussen inspanning en ontspanning, staan vaak sterker onder druk.
Realistisch optimisme
Je blijft geloven dat dingen beter kunnen. Zonder de realiteit uit het oog te verliezen. Dat betekent: kansen zien, vooruitdenken en tegelijk eerlijk durven kijken naar wat beter kan.
Waargenomen sociale steun
Steun kan komen van een coach, ploegmaat, ouder of vriend. En die steun kan heel verschillend zijn: een luisterend oor, praktische hulp, technisch advies of gewoon iemand die er is.
Tip
Vraag niet alleen welke steun je geeft. Vraag ook welke steun de ander nodig heeft.
Soms zoekt een atleet emotionele steun, terwijl een coach vooral technische tips geeft. Dan is er wel hulp, maar sluit die niet aan bij de behoefte.
2. Hoe kijk je naar uitdagingen?
Mensen die veerkracht tonen, zien moeilijke situaties vaker als een kans om te leren en groeien.
Dat betekent niet dat ze alles positief bekijken. Wel dat ze:
- Focussen op wat ze kunnen beïnvloeden
- Beseffen dat gedachten een impact hebben op gevoelens en gedrag
- Situaties vanuit verschillende invalshoeken kunnen bekijken
Een voorbeeld:
Twee sporters moeten elke dag trainen.
De ene denkt: "Ik moet dit doen."
De andere denkt: "Ik kies ervoor om dit te doen omdat het me dichter bij mijn doel brengt."
De situatie is dezelfde. Maar de betekenis die ze eraan geven, verschilt.
3. De omgeving maakt het verschil
Veerkracht zit niet alleen in de sporter. Ook de omgeving speelt een belangrijke rol.
Denk aan coaches, ouders, ploeggenoten en de sportclub.
When a flower doesn’t bloom, you fix the environment in which it grows, not the flower.
Mustafa Sarkar
