Is sporten nog wel gezond?

We spreken van plotse hartstilstand in de sport als een ogenschijnlijk gezond persoon tijdens of kort na het sporten ineenzakt omdat de pompfunctie van het hart uitvalt.

Zonder onmiddellijke hulp overleef je dat niet.

Wie ooit zoiets zag gebeuren, live of op tv, vergeet dat nooit. Zeker niet als het om een jonge of bekende sporter gaat.

Dat zaait twijfel. Is sporten dan wel zo gezond?

Het korte antwoord: ja.

Plotse hartstilstand in de sport is zeldzaam. De schattingen lopen uiteen van 1 op 50.000 tot 1 op 300.000 sporters per jaar. In België gaat het vermoedelijk om minder dan tien gevallen per jaar.

En er is nog iets belangrijks: wie nooit sport, valt misschien niet dood op het sportveld. Maar heeft wel een groter risico om in andere omstandigheden vroeger te overlijden dan iemand die regelmatig beweegt.

Sport blijft dus een krachtige bondgenoot voor je gezondheid.

De oorzaken verschillen met de leeftijd

Bij sporters jonger dan 40 jaar gaat het meestal om een hartritmestoornis of een aangeboren hartafwijking.

Dank aan:

• Het lange-QT-syndroom
  Hypertrofische cardiomyopathie (een verdikking van de hartspier)
  ...

Vaak wist de sporter dat zelf niet.

Bij 40-plussers is de oorzaak meestal anders. Dan is kransslagadervernauwing vaak de boosdoener, een probleem dat optreedt met het ouder worden.

Andere mogelijke oorzaken, op élke leeftijd:

• Ontsteking van de hartspier (myocarditis)
• Doping
• Extreme hitte
• Uitdroging

Dan maar iedereen op hartonderzoek?

Een hartonderzoek kan helpen. Maar ook dat is geen wondermiddel.

Heb je familieleden met een aangeboren hartkwaal? Of wil je gewoon met een gerust euh… ‘hart’ kunnen sporten? Maak dan een afspraak voor een sportmedisch onderzoek.

Je kunt vooraf al de medische vragenlijst op sportkeuring.be invullen en je antwoorden elektronisch naar een sportarts in je buurt sturen, dan heeft die meer tijd voor het onderzoek zelf.

Met een hartfilmpje of rust-ECG kan de arts heel wat te weten komen. Is er twijfel? Dan volgt doorverwijzing naar een cardioloog.

In de amateursport is zo’n onderzoek meestal vrijblijvend. Bij competitiewielrenners is het wél verplicht. En profs worden intensief begeleid. Toch zien we ook bij die toppers nog gevallen van plotse hartdood. Sommige aandoeningen glippen dus door de mazen van het net.

Dat komt doordat we nog niet genoeg weten over de mogelijke oorzaken of aanleidingen.

Zo toont recent onderzoek aan dat intensieve duursport kan leiden tot snellere verharding van kransslagaders (die voorzien de hartspier van zuurstof). Of dat ook écht leidt tot meer hartstilstand? Dat weten we nog niet.

De meeste mensen zouden niet reanimeren

Uit een enquête van SKA blijkt: drie vierde van de sporters wil niet, durft niet of kan niet reanimeren.

Onthutsend. Want bij een plotse hartstilstand telt elke seconde.

Wat moet je doen?

• Bel meteen 112
• Start hartmassage
• Gebruik zo snel mogelijk een AED

Mond‑op‑mondbeademing? Dat hoeft niet. Hartmassage is het belangrijkst.

En het goede nieuws: reanimeren is niet moeilijk. Hartmassage geven en een hartstarter bedienen? Dat kan een kind in tien minuten leren.

Geen lange cursussen nodig. Wel korte, duidelijke filmpjes. Die je onthoudt en deelt.

Wie wil weten wat ik bedoel moet echt eens kijken op en genieten van:

Hoop gevestigd op de wetenschap 

Een slotbedenking: zelfs als álle sporters regelmatig een hartonderzoek zouden krijgen, iedereen hartmassage kon geven en er op elk kruispunt een AED zou hangen, dan nog zullen we plotse hartdood waarschijnlijk nooit volledig uitroeien.

Maar we kunnen het risico wel verkleinen.

Gebruik intussen dat ene orgaan dat nog belangrijker is dan je hart: wees verstandig en bouw inspanningen geleidelijk op, stop meteen als je je slecht begint te voelen én vul toch maar even die vragenlijst van sportkeuring.be in.

Een hartonderzoek mag dan zijn beperkingen hebben, de mazen van het net worden almaar kleiner.