Met welke symptomen krijgen personen met de ziekte van Parkinson te maken? 

Personen met de ziekte van Parkinson kampen vaak met traagheid, en soms ook met stijfheid, een minder opgerichte houding of tremor. Ook niet motorische symptomen, zoals een verstoorde reukzin, slaapstoornissen, obstipatie, urges, vermoeidheid en stemmingsstoornissen, kunnen het dagelijks functioneren verstoren. Deze symptomen kunnen sterk verschillend zijn van persoon tot persoon en nemen doorgaans heel geleidelijk toe.

Hoe evolueren de symptomen?

In het begin van de aandoening, de zogenaamde 'vroege stadia', lukken de dagelijkse activiteiten wel, al verlopen ze vaak wat trager of onhandiger. Er wordt minder initiatief ondernomen tot activiteiten en bewegen, waardoor de conditie achteruit kan gaan. Na een tijd (doorgaans verschillende jaren) kunnen geleidelijk aan moeilijkheden ontstaan met opstaan uit een zetel of stoel, draaien in bed, stappen, ... Ook plannen en multitasken verlopen dan vaak moeilijker.

Stappen worden kleiner en sommige personen ervaren dat ze hun voeten moeilijker in beweging krijgen. Ook wordt het moeilijker om de houding goed rechtop te houden. Dat kan, samen met vertraagde evenwichtsreacties, leiden tot verminderd evenwicht en vallen.

De medicatie raakt sneller uitgewerkt, waardoor aanpassingen meer regelmatig nodig zijn.

In de 'middenstadia' kan door de toenemende moeilijkheden met bewegen en evenwicht afhankelijkheid ontstaan van hulpmiddelen en van anderen.

Welke factoren beïnvloeden de symptomen? 

Medicatie helpt om de symptomen te verminderen. Stress heeft vaak een omgekeerd effect en doet symptomen toenemen.

Naast medicatie beïnvloedt sport en bewegen de symptomen gunstig. Zo verminderen traagheid en stijfheid als mensen met de ziekte van Parkinson matig tot intensief bewegen. Ook verbeteren alledaagse activiteiten, zoals rechtstaan uit een zetel of lage stoel, omrollen in bed, stappen, het evenwicht bewaren, zich kleden, vlees snijden en schrijven.

Voldoende lang en intensief bewegen draagt bovendien bij tot een betere nachtrust, minder stress, een betere stemming en levenskwaliteit. Bij dat laatste spelen mogelijks ook de toegenomen sociale contacten een rol. Een groep personen met de ziekte van Parkinson die een volgehouden trainingsprogramma van zes maanden volgde, had na afloop van die periode minder medicatie nodig, vergeleken met een controlegroep.

Sport en beweging hebben dus een positieve invloed op de symptomen van de ziekte van Parkinson, en lijken de progressie van de ziekte zelfs te vertragen. Voor dat laatste is nog geen hard bewijs voorhanden.

Heeft sporten dan alleen voordelen?

Bij afwijkingen of schommelingen in de bloeddruk (door de ziekte van Parkinson of medicatie) kan sporten en bewegen risico’s inhouden.

Tijdens het sporten zelf verhoogt het risico om te vallen wel, zeker als het wat uitdagend wordt. Anderzijds zorgen de voordelen van training er wel voor dat het valrisico buiten de sportsessies (wat toch het grootste deel van de tijd is) verlaagt.

Artsen, kinesitherapeuten en andere zorgverleners zien sport en beweging meer en meer als een 'aanvullende therapie'. Reden te over dus om mensen met de ziekte van Parkinson aan te zetten tot bewegen en sporten. 

Natuurlijk spreekt sport en beweging ook personen met de ziekte van Parkinson aan, zeker als het in groep gebeurt. Trainen in groep biedt sociaal contact en verbinding, iets wat we allemaal nodig hebben en des te meer als communicatie moeilijker wordt.

Welke sportactiviteiten zijn waneer het meest geschikt?

Als de sporter nog geen (grote) moeilijkheden ervaart met de functionaliteit of met het evenwicht, zijn zowat alle leuke sporten waarbij de fitheid wordt geoefend goed. Laat dat dansen, Tai Chi, boksen, aquatraining, Nordic walking, zwemmen, fitness, fietsen, joggen, padellen, klimmen, Nordic walking … of pingpong dus maar komen!

Sporten waarbij grote en snelle bewegingen worden uitgevoerd, helpen om het spontaan trager en kleiner worden van bewegingen tegen te gaan en hebben dan ook een extra troef in handen.

Als de sporter meer symptomen heeft en zich verder in het ziekteproces bevindt, wordt het evenwicht bewaren moeilijker. Net als stappen en het verdelen van aandacht over meerdere taken.

Ook voor deze sporters zijn groepsactiviteiten mogelijk. Maar de focus ligt dan eerder op bewegingen aan een rustiger of meer gecontroleerd tempo, zoals Tai Chi, (zit)dans, yoga, wandelen en tafeltennis.

Aanwezigheid van partners of begeleiders helpt om deze activiteiten goed en veilig te laten verlopen. 

Meer info? 

De Vlaamse Parkinson Liga vzw., Parkili vzw. en G-sport Vlaanderen bieden al verschillende bewegingsactiviteiten aan, o.m. Parki-swim, Parki-dans en Parki-boks. In de toekomst zal het aanbod waarschijnlijk (hopelijk) verder toenemen!

Succes, en vooral: veel plezier!!