Sportieq logo

Medicatie(misbruik) in sport

Medicatie(misbruik) in sport

De medicalisering van sport (zowel topsport als recreatiesport) is van alle tijden, maar niet zonder gevaar. Enerzijds zijn er de verboden medicatie die volgens de WADA-code als doping worden beschouwd. Anderzijds zijn er toegelaten medicatie die ook niet altijd onschuldig zijn voor onze gezondheid.

'No pain no gain'. Nog steeds een slagzin in de sport.

Die pijn proberen sporters te milderen met pijnstillers. Maar pijn is een belangrijk alarmsignaal van ons lichaam: het geeft aan dat er iets misgaat en dat we moeten rusten of hulp zoeken. Dat signaal maskeren of uitschakelen kan schade veroorzaken.

Welke pijnstillers worden gebruikt?

Van zwakke naar sterke werking:

Paracetamol (Dafalgan): pijnstiller
  • Veilig bij juiste dosis (3–4 g/dag)
  • Afgebroken door de lever
  • Hogere dosissen kunnen leverfalen en zelfs de dood veroorzaken
  • Vrij verkrijgbaar
NSAID’s (Brufen, Voltaren, Diclofenac): ontstekingsremmers
  • Vaak verkeerd gebruikt, bijvoorbeeld preventief of bij acute letsels

Een verzwikte enkel mag bijvoorbeeld de eerste dagen niet met NSAID’s behandeld worden. Want ontsteking is essentieel voor genezing en kan je beter de eerste dagen niet behandelen met ontstekingsremmers.

  • Indicatie moet door een arts gebeuren
  • Overconsumptie komt veel voor in ploegsporten

In het voetbal worden NSAID’s vaak gebruikt om pijn te verdoezelen. Bij de wereldbeker voetbal 2002 nam meer dan de helft van de spelers NSAID’s. Bij U17-spelers zelfs meer dan 40%. Sindsdien is het niet verbeterd.

  • Vrij verkrijgbaar in lage dosis, maar zou beter voorschriftplichtig zijn
  • Hoge dosissen of langdurig gebruik kunnen maagbloedingen, nierschade en hart- en vaatziekten veroorzaken

Kortom: ontstekingsremmers nemen terwijl je blijft sporten is een slecht idee! 

Tramadol (Contramal): sterke pijnstiller met veel nevenwerkingen.
  • Sinds 2024 verboden in competitie door invloed op bewustzijn en verhoogd risico op valpartijen
  • Verslavend en kan gewenning geven
  • Bij gebruik is sporten sowieso af te raden
  • Wordt enkel voorgeschreven bij ernstige orthopedische klachten of na operaties

Morfine en analogen: behoren tot de sterkste pijnstillers
  • Sterk verdovend, grote impact op bewustzijn en reactievermogen
  • Zeer verslavend en absoluut ongeschikt voor sport

Meer dan 25% van de American football players die deze pijnstillers namen tijdens hun carrière ontwikkelden een verslaving. 

Een ontstekingsremmer moet je, zoals de naam het zegt, nemen op het moment dat je een ontsteking hebt. Samen met voldoende rust en monitoring kan je op die manier een blessure verhelpen. In het voetbal worden ontstekingsremmers gewoon gebruikt om pijn te verdoezelen, met als gevolg dat de ontsteking alleen nog maar verergert.

Dr. Tom Teulingkx in HLN 03/2025

 

Let op bij kinderen: geef nooit pijnmedicatie om hen toch te laten sporten. Kinderen kunnen pijn moeilijk lokaliseren of benoemen en verzwijgen het soms. Pijn = niet sporten. Let op signalen zoals manken of minder bewegen of slecht slapen. Pijnstillers alleen na overleg met een arts.

     

Marginal gains

Marginal gains zijn belangrijk geworden in topsport. Omdat verboden producten met sterke prestatieverbeterende werking makkelijker opspoorbaar zijn, grijpt men vaak naar combinaties van toegelaten medicatie en supplementen. Die kunnen samen erg belastend zijn voor het lichaam.

Medisch advies is altijd nodig, ook bij niet-voorschriftplichtige producten. Een cocktail van schijnbaar onschuldige middelen kan plots wel gevaarlijk worden. 

Welke andere medicatie wordt nog vaak gebruikt?

Astmamedicatie

Puffers en inhalatoren worden vaak misbruikt. Zulke medicatie is alleen nuttig voor patiënten met astma of inspanningsastma.

Bij sporters zonder die aandoening hebben puffers geen prestatieverbeterende functie. Integendeel. Ze kunnen de hartslag verhogen en sommige bevatten cortisone, wat schadelijk kan zijn.

Slaapmedicatie

Slaapmiddelen zijn ingeburgerd in topsport. Sporters maken lange reizen, hebben last van jetlags of wisselende slaapomstandigheden (hotels, kamergenoten). En ze gebruiken soms veel cafeïne. Dat verstoort de slaap.

Inslaapmiddelen zoals zolpidem (Stilnoct) of sterkere benzodiazepines (lormetazepam) zijn verslavend en geven gewenning. Absoluut te vermijden voor langdurig gebruik.

 

Kernboodschap

  • Medicatie is niet onschuldig, ook al kan je het zonder voorschrift kopen.
  • Medicatiegebruik bij sporters moet een juiste indicatie hebben die bijna altijd door een arts moet bepaald worden.
  • Ontstekingsremmers zouden beter op voorschrift zijn.
  • Pijnstillers hebben geen plaats om kinderen te kunnen laten sporten.
  • Er is een overconsumptie van slaapmedicatie en astmamedicatie bij sporters.

 

 

 

In onze blogs geven we experten de ruimte om hun eigen inzichten en ervaringen te delen. Deze bijdragen weerspiegelen niet automatisch het standpunt van Sportieq.

Staat jouw medicatie op de verboden lijst? Check op dopingvrij.vlaanderen

Alles weten over sport en gezondheid: volg mijn podcast ‘Biefstuk in de Broek’ feiten en fabels in de sport op Spotify en ApplePodcast.

Tom Teulingkx

Huisarts, sportarts en voorzitter van de Vereniging voor Sport- en Keuringsartsen (SKA). Tom is lid van de Medische cel van Belgian Cycling en Cycling Vlaanderen (medisch coördinator Piste en Mountainbike Nationaal Team). Samen met Marc Geenen publiceerde hij in 2018 het boek 'Sportouders - Alles wat ouders van sportende kinderen moeten weten'.

6 okt 2025
Naar overzicht

Ook interessant

  1. Waarom zweren atleten bij cafeïne? Hoe cafeïne gebruiken voor optimale prestatie?

    Volgens een eeuwenoude legende was het een Ethiopische geitenherder die in de 9de eeuw voor het eerst het stimulerende effect van cafeïne ontdekte. Hij merkte dat zijn geiten opvallend energiek werden nadat ze van wilde koffiebessen hadden gegeten. Later bleek dat die bessen cafeïne bevatten. Vandaag is cafeïne uitgegroeid tot het populairste supplement om sportprestaties te verbeteren. Maar hoe werkt cafeïne precies? En hoe gebruik je het best als sporter?

    Lees meer

  2. Een tandongeval tijdens het sporten: wat kan je doen?

    Een tandongeval kan zomaar gebeuren tijdens het sporten. Dat is schrikken, maar geen paniek: als je snel en juist reageert, kan je veel schade voorkomen. We leggen je stap voor stap uit wat belangrijk is.

    Lees meer

  3. CGM in topsport: handige tool of overschatte graadmeter?

    Continue glucosemonitoring (CGM) heeft de afgelopen jaren veel aandacht gekregen in de sportwereld. Wat begon als technologie voor mensen met diabetes, werd al snel opgepikt door duursporters en coaches die hoopten op een ‘gamechanger’ voor prestaties en voeding. Maar de grote vraag blijft: heeft het echt nut bij topsporters zonder diabetes? Op basis van het onderzoek en de analyse van Simon Helleputte (postdoctoraal onderzoeker inspanningsfysiologie) is het antwoord voorlopig eerder kritisch.

    Lees meer